http://informacjelokalne.pl/images/banners/skwp_baner.jpg

Gniezno i jego „choroba pamięci”

Wyróżniony Gniezno i jego „choroba pamięci”

Dosłownie kilkadziesiąt godzin temu zakończył się VI Festiwal Literacki „Preteksty”, festiwal Gnieznu potrzebny, bo dający czytelny przekaz, iż integruje się ciekawe środowisko literackie, i z tego „kulturowego fermentu” może powstać w przyszłości coś trwałego, nie tylko dla samego Gniezna. Na jednym ze spotkań autorskich Aleksandra Domańska, niemalże z filozoficznym pietyzmem, wspominała o współczesnej „chorobie pamięci”. I już nie chodzi o Polaków, Niemców czy Żydów, którzy kiedyś wspólnie w Gnieźnie mieszkali, ale o nas samych, dzisiejszych, jaką pamięć pielęgnujmy, jak definiujemy własne człowieczeństwo, abyśmy nigdy nie musieli być świadkami koloryzowania historii lub, co gorsza, budzenia demonów przeszłości...


Ostatnio pisałem o Wernerze Albertim, polsko-żydowskim tenorze dramatycznym, który urodził się w Gnieźnie jako Wojciech Krzywonos. Pomijam na chwilę fakt, iż tego artystę „pochłonęła pamięć niemiecka”, iż większość podręczników operowych i encyklopedii muzycznych nazywają go Niemcem. Jak zwykle każda ignorancja ma swoje konsekwencje, szczególnie kulturowa, dlatego widzę tu niebanalną rolę Gniezna na przywrócenie polskiej wokalistyce świadomości i wiedzy o Wernerze Albertim jako Gnieźnianinie, jako Polaku pochodzenia żydowskiego, skoro sam siebie w ten sposób określał.

Dzisiaj, w ramach próby leczenia „choroby pamięci”, pragnę przypomnieć inną postać w Gnieźnie urodzoną, choć, naturalnie w samym Gnieźnie całkowicie zapomnianą. Ni uliczki, ni skwerku, placyku skromnego, nawet na tabliczkę kawałka kamienia zabrakło. Wciąż o nim tu cisza. Jak to możliwe? Od dawna pytam siebie, i nie znajduję odpowiedzi na ten „fenomen gnieźnieński”, na dewaluację „gnieźnieńskiej tożsamości”, „gnieźnieńskiego etosu”.

Zacznijmy zatem skromnie, jak w podrzędnym horrorze - wybitny reżyser i scenarzysta filmowy nagrodzony m.in. na słynnym festiwalu filmowym w Cannes, twórca filmów animowanych i fabularnych, współpracował m.in. z Janem Brzechwą (1952, 1954), Jarosławem Iwaszkiewiczem (1963), Krzysztof Komeda napisał muzykę do jego filmu „Ubranie prawie nowe” (1963), sekretarz generalny Stowarzyszenia Filmowców Polskich, odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, w jego filmach grali m.in.: Jan Englert, Anna Nehrebecka, Piotr Fronczewski, Joanna Szczepkowska, Edmund Fetting, Tadeusz Łomnicki, Andrzej Łapicki, Leon Niemczyk, Wojciech Siemion, Anna Seniuk, Emilia Krakowska, Henryk Machalica, czy wiedzieliście Państwo, że nasz bohater urodził się w... Gnieźnie?

Nazywał się Włodzimierz Haupe, przyszedł na świat 17 stycznia 1924 r. właśnie tutaj, właśnie w tym mieście, które od ponad tysiąca lat zwą Gnieznem. Okres gnieźnieński Haupego wciąż czeka swojego monografisty, jak zresztą cała jego wyjątkowa twórczość filmowa.

Po wyjeździe z Gniezna rodzina Haupe przeniosła się do Warszawy, gdzie spędziła okupację hitlerowską. Tam przyszły reżyser w 1943 r. ukończył konspiracyjnie Wyższą Szkołę Inżynieryjną Wawelberga. Po wojnie Haupe zajmował się dziennikarstwem, w latach 1947-1949 przebywał w Czechosłowacji jako korespondent prasowy. W Czechosłowacji zainteresował się techniką animacji filmowej. Pierwszy film animowany pt.„Notturno” zrealizował wspólnie z Haliną Bielińską w Szwajcarii w 1949 r. Włodzimierz Haupe od 1950 r. pracował w Wytwórni Filmów Fabularnych w Łodzi, był współzałożycielem oraz pierwszym dyrektorem Studia Filmów Lalkowych w Tuszynie k. Łodzi. W latach 50. reżyser współpracował ze znanymi muzykami, w tym m.in. z kompozytorem, Zbigniewem Turskim, następnie w 1963 r. Krzysztof Komeda zilustrował muzycznie obraz Włodzimierza Haupe pt. „Ubranie prawie nowe”. Pierwszą znaczącą nagrodę Haupe otrzymał w 1954 r. za film lalkowy pt. „Cyrk” na festiwalu w Bukareszcie, gdzie nagrodzono go Brązowym Medalem. Reżyser zyskał rozgłos w Europie już w 1958 r. gdy razem z H. Bielińską otrzymał na Międzynarodowym Fetiwalu Filmowym w Cannes I Nagrodę za film krótkometrażowy pt. „Zmiana warty”. Film ten otrzymał również Nagrodę Roy Thompsona w Edynburgu oraz wyróżnienie na festiwalu filmowym w Mannheim. Rok później, za znaczący wkład w polską kinematografię Haupe został odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski. Haupe od 1987 r. był sekretarzem generalnym Stowarzyszenia Filmowców Polskich. Zmarł 10 września 1994 r. w Warszawie, został pochowany na Cmentarzu Powązkowskim.

I tutaj znowu się rozmarzyłem, Festiwal Filmowy im. Włodzimierza Haupe w Gnieźnie, na którym publiczność mogłaby zobaczyć m.in. takie filmy:
„Ślimak niecnota” (film animowany, lalkowy z 1951 r.), scenariusz, reżyseria; muzykę napisał Zbigniew Turski
„Wawrzyńcowy sad” (film animowany, lalkowy z 1952 r.), reżyseria; współutorem scenariusza był Jan Brzechwa, muzykę napisał Zbigniew Turski.
„Janosik” (film animowany, lalkowy z 1954 r.) reżyseria; współautorem scenariusza był Jan Brzechwa, muzykę napisał Zbigniew Turski, producent: Studio Małych Form Filmowych Se-Ma-For.
„Cyrk” (film animowany, lalkowy z 1954 r.) scenopis, reżyseria; muzykę napisał Zbigniew Turski; film otrzymał nagrodę, Brązowy Medal (Bukareszt).
„Opowiadanie księżyca” (film animowany, lalkowy z 1955 r.), scenariusz, reżyseria; muzykę napisał Zbigniew Turski, produkcja: Studio Małych Form Filmowych Se-Ma-For.
„Zmiana warty” (film animowany, lalkowy z 1958 r.), scenariusz, reżyseria; muzykę napisał Zbigniew Turski. Film został nagrodzony I Nagrodą w kat. filmów krótkometrażowych na Festiwalu Filmowym w Cannes, Nagrodą Roy Thompsona w Edynburgu oraz wyróżniony na festiwalu w Mannheim.
„Albo rybka” (film animowany, lalkowy z 1958 r.), reżyseria; muzykę napisał Włodzimierz Kotoński, producent: Studio Miniatur Filmowych w Warszawie.
„But” (film animowany, lalkowy z 1959 r.), scenariusz i reżyseria; producent: Studio Miniatur Filmowych w Warszawie.
„Szczęściarz Antoni” (film fabularny z 1960 r.), scenariusz, reżyseria, dialogi; muzykę napisał Zbigniew Turski (wykonanie orkiestra Filharmoniii Narodowej w Warszawie), w obsadzie aktorskiej m.in. Leon Niemczyk i in.
 (film fabularny z 1963 r.), scenariusz, reżyseria, dialogi; współautorem dialogów był m.in. Jarosław Iwaszkiewicz, muzykę pisał Krzysztof Komeda.
„Ubranie prawie nowe”„Głos ma prokurator” (film fabularny z1965 r.) reżyseria i dialogi; muzykę napisał Włodzimierz Kotoński (wykonała ją orkiestra Filharmonii Narodowej w Warszawie), w obsadzie aktorskiej m.in. Edmund Fetting, Tadeusz Łomnicki, Anna Seniuk i in.
„Poradnik matrymonialny” (film fabularny z 1967 r.), scenariusz i reżyseria; muzykę napisał Adam Walaciński, w obsadzie aktorskiej m.in. Andrzej Łapicki, Leon Niemczyk, Wojciech Siemion i in.
„Pejzaż z bohaterem” (film fabularny z 1970 r.), reżyseria, dialogi; muzykę napisał Piotr Marczewski, w obsadzie aktorskiej m.in. Gustaw Holoubek, Barbara Wrzesińska, Wojciech Siemion i in.
„Dwoje bliskich obcych ludzi” (film fabularny, telewizyjny z 1974 r.), scenariusz i reżyseria; muzykę napisał Edward Spyrka, w obsadzie aktorskiej m.in. Ewa Żukowska, Jan Englert i in., Nagroda Publiczności na Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni.
„Doktor Judym” (film fabularny z 1975 r.), scenariusz, reżyseria, dialogi; muzykę napisał Andrzej Korzyński, w obsadzie aktorskiej m.in. Jan Englert, Anna Nehrebecka, Piotr Fronczewski, Joanna Szczepkowska i in.
„Prom do Szwecji” (film fabularny z 1979 r.), scenariusz, reżyseria, dialogi; w obsadzie aktorskiej m.in.: Henryk Machalica, Henryk Talar, Joanna Żółkowska, Zbigniew Buczkowski i in.
„Tylko Kaśka” (serial fabularny z 1980 r.), scenariusz, reżyseria; w obsadzie aktorskiej m.in.: Stanisław Mikulski, Anna Seniuk, Emilia Krakowska i in.
„Przybłęda” (serial fabularny z 1984 r.), scenariusz, reżyseria, dialogi.
„Tu jestem” (film animowany z 1986 r.), scenariusz i reżyseria; muzykę napisał Waldemar Kazanecki, produkcja: Studio Miniatur Filmowych (Warszawa)

Mam nadzieję, że kiedyś taki festiwal tutaj powstanie, że o nagrodę tego festiwalu walczyć będą najwięksi reżyserzy młodego pokolenia...

Gniezno, czas zdrowieć, inaczej wszyscy Cię w Polsce zapomną.
Więcej w tej kategorii: « Ogród Jesienna nostalgia »

Skomentuj

Upewnij się, że pola oznaczone wymagane gwiazdką (*) zostały wypełnione. Kod HTML nie jest dozwolony.